Trang chính » Tham cứu » Thiền tông »

Nụ cười trong chánh niệm

Tác giả : Thiền sư Nhất Hạnh

Khóa tu tại chùa Phước Long, Bình Định, ảnh PL

 

Chánh Niệm trong lúc làm việc

Công việc hằng ngày gọi là để “sinh sống” của ta, ta cũng có thể làm như ta rửa bát. Tại Phương Vân Am tôi có nghề đóng sách. (…) Nhưng trước khi đóng sách, tôi còn phải “lượm sách, nghĩa là phải thâu những tờ sách rời, gom lại theo thứ tự các trang để làm thành một tập. Những trang nầy tôi sắp trên một các bàn thật dài, và hễ đi một vòng quanh bàn thì tôi lượm đủ số trang cho một cuốn sách. Tôi biết là tôi đang đi quanh, và không có gì đợi tôi phía trước, cho nên tôi đi chậm thôi, và lượm từng tờ sách thong thả trong quán niệm. Tôi vừa làm vừa thở những hơi thở nhẹ nhàng, hơi dài và có ý thức. Tôi có an lạc trong khi lượm sách, đóng sách và vào bìa sách.

Nếu thi đóng sách với những người thợ khác thì tôi thua, bởi vì tôi đóng được ít sách hơn. Nhưng có một điều tôi biết chắc là tôi không chán ghét chuyện đóng sách. Mình tiêu xài nhiều thì mình phải làm việc cho nhiều và cho nhanh. Nếu mình sống đơn giản thì mình có thể làm ít và làm chậm trong quán niệm.

Tôi biết có rất nhiều người trẻ tuổi ưa được làm việc ít thôi, mỗi ngày chừng bốn giờ, với một số lương nhỏ có thể sống đơn giản nhưng hạnh phúc. Biết đâu đây chẳng là con đường khai thông cho tình trạng bế tắc của xã hội ngày nay? Bỏ bớt sự sản xuất những hóa phẩm không thiết yếu, san sẻ việc làm cho những người chưa có việc làm, sống đơn giản nhưng có hạnh phúc. Đã có những cá nhân và những cộng đồng chứng minh được khả năng sống đơn giản mà hạnh phúc rồi, điều đó há không phải là một dấu hiệu đáng mừng hay sao?

Bạn hỏi tôi: trong khi rửa bát, làm vườn, đóng sách hoặc làm việc trong các hãng xưởng, làm thế nào để nuôi dưỡng chánh niệm?

Tôi nghĩ là bạn phải tìm ra câu trả lời cho chính bạn. Bạn làm thế nào mà mặt trời chính niệm sáng mãi trong bạn thì làm. Bạn có thể sáng tạo ra những phương thức thích hợp với bạn. Hoặc giả bạn áp dụng thử một vài phương thức mà người khác đã làm. Ví dụ bạn làm những bài thơ “cài nút áo” theo lối của thiền sư Độc Thể.

(…) Trong quyển Tỳ Ni Nhật Dụng Thiết Yếu, thiền sư Độc Thể dạy ta phải ý thức về mọi động tác của cơ thể ta: thức dậy thì biết thức dậy, cài nút áo thì biết cài nút áo, rửa tay thì biết rửa tay. Thiền sư lại còn làm những bài thơ nhỏ để ta thầm đọc khi ta rửa tay hoặc cài nút áo nữa, với mục đích giúp ta sống vững chãi trong chánh niệm. Đây là bài thơ để cho bạn cài áo:

Chỉnh y thúc đới

Đương nguyện chúng sanh

Phục thắng thiện căn

Bất linh tán thất!

(Giải nầy buộc, nút nầy cài,

Thiện tâm gìn giữ đêm ngày chẳng rơi).

(…) Hoặc bạn theo dõi hơi thở của bạn. Bạn nuôi chánh niệm bằng hơi thở ra và hơi thở vào, thở đến đâu thì bạn biết đến đấy. Tư tưởng nào hoặc cảm thọ nào phát khởi bạn cũng cho xuôi dòng theo hơi thở. Bạn nên thở thật nhẹ và hơi thở dài hơn lúc thường một tí. Một tí thôi, đủ để chứng minh là bạn thực sự đang theo dõi hơi thở.

Nụ cười đáng giá ngàn vàng

Theo hơi thở, bạn nuôi dường chánh niệm được lâu lắm. Bạn thành công rồi phải không? Vậy thì bạn hãy mỉm một nụ cười. Nụ cười hàm tiếu. Để chứng tỏ bạn thành công. Và giữ mãi nụ cười ấy trên môi đi, như một Đức Phật vậy. Nhìn thấy nụ cười, tôi biết ngay là bạn đang an trú trong chánh niệm.

Cái nụ cười hàm tiếu ấy, nhiều nghệ sĩ đã từng ngày đêm đem hết công phu để thể hiện trên các tượng Phật. Bạn đã từng thấy nụ cười ấy trên nghệ thuật Gandhara hoặc trên nghệ thuật Đế Thiên Đế Thích chưa? Tôi chắc rằng trong khi thực hiện nụ cười đó trên mặt một tượng Phật, các điêu khắc gia kia cũng đang duy trì nụ cười đó trên mặt mình. Bạn có thể tưởng tượng được một điêu khắc gia nét mặt cau có đang thực hiện nụ cười hàm tiếu trên môi Phật không? Chắc là không! Tôi có quen biết điêu khắc gia đã thực hiện pho tượng Nhập Niết Bàn trên núi Trà Cú ở Phan Thiết. Trong suốt sáu tháng trời thực hiện pho tượng nầy, ông ăn chay, ngồi thiền và đọc kinh Đại Niết Bàn.

Trên khuôn mặc nàng Mona Lisa, Leonard Da Vinci có để một nụ cười thật nhẹ, nhẹ đến nỗi không hẳn là một nụ cười mà là một sự dợm cười (khuynh hướng muốn cười!). Tuy nhiên một nụ cười như thế cũng đủ làm khoan thư hết cả những bắp thịt trên mặt và làm tiêu tán những lo lắng cau có và mệt nhọc trong người. Nụ cười hàm tiếu của người hành thiền ngoài tác dụng nuôi dưỡng chánh niệm, cũng có tác dụng khoan thư mầu nhiệm đó. Nó trả lại cho ta sự an lạc mà ta đã đánh mất.

Trong lúc đi bách bộ trên đồi, nơi công viên hay dọc bờ sông, bạn có thể vừa theo dõi hơi thở vừa duy trì nụ cười hàm tiếu. Vào những lúc cảm thấy mệt mỏi hoặc cau có, bạn có thể nằm duỗi dài hai chân hai tay, buông thả và khoan thư hết cả thân tâm, tất cả các bắp thịt, chỉ duy trì hơi thở và nụ cười. Buông thả trong tư thế nằm nầy là một phương pháp phục hồi sinh lực rất thần hiệu và nhanh chóng. Nếu bạn không thực hành mỗi ngày ít ra là vài ba lần thì thật là uổng cho bạn.

Nuôi chánh niệm, theo dõi hơi thở và duy trì nụ cười, đó là những hạnh phúc bạn tự ban cho mình, và phân phát cho người xung quanh bạn. Bạn có thể xuất nhiều tiền để mua nhiều món quà cho từng người trong gia đình bạn. Nhưng không món quà nào đem lại nhiều hạnh phúc cho họ bằng chánh niệm, hơi thở và nụ cười của bạn. Quý giá lắm mà lại không mất tiền mua! (…)


Các bài viết khác

Chương trình “Thất nhật An cư kiết hạ” năm 2019 tại chùa Phước Long, Tây Sơn, Bình Định

Chương trình “Thất nhật An cư kiết hạ” năm 2019 tại chùa Phước Long, Tây Sơn, Bình Định

An cư cũng có nghĩa là "an kỳ tâm, cư kỳ thân", tức thân ở yên một chỗ và tâm được an lạc, thanh tịnh gọi là an cư. Y cứ vào lời dạy đó, Tăng chúng chùa Phước Long, thị trấn Phú Phong, Tây Sơn, Bình Định cũng tập sự cấp túc "Thất nhật An cư kiết hạ" để trau dồi giới – định – tuệ tiến tu đạo nghiệp...

Lễ chung thất hương linh Phật tử Nhựt Độ_Trương Thị Sáu: Thiệp cung thỉnh, chức sự đạo tràng và chương trình

Lễ chung thất hương linh Phật tử Nhựt Độ_Trương Thị Sáu: Thiệp cung thỉnh, chức sự đạo tràng và chương trình

May thay chúng con là những người học Phật, hiểu được đạo lý vô thường, sanh diệt. Nhân tuần chung thất của mẹ, chúng con y cứ vào giáo lý Phật đà cùng nhau sắm sanh lễ vật thiết trai cúng dường và cung thỉnh chư tôn thiền đức Tăng Ni chứng minh và chú nguyện cho hương linh mẹ...

Kính thông báo: Khoá tu mùng 07/5/Kỷ Hợi tại chùa Phước Long, Tây Sơn, Bình Định

Kính thông báo: Khoá tu mùng 07/5/Kỷ Hợi tại chùa Phước Long, Tây Sơn, Bình Định

Nhằm thúc liễm thân tâm, trau dồi giới định tuệ, Chùa Phước Long, Tây Sơn, Bình Định cứ mỗi hàng đều mở khóa tu một ngày, để sách tấn hành giả tiến tu đạo nghiệp.

Bổn tự kính thông báo đến quý đạo hữu, Phật tử, thiện hữu tri thức gần xa chương trình Khoá tu một ngày, thời gian ngày mùng 07 tháng 5 năm Kỷ Hợi (nhằm ngày 04/6/2019)...

Lễ cúng dường Phật đản 2019 và nghi thức tắm Phật tại chùa Phước Long, Tây Sơn, Bình Định

Lễ cúng dường Phật đản 2019 và nghi thức tắm Phật tại chùa Phước Long, Tây Sơn, Bình Định

Ngày mùng 8/4/Kỷ Hợi (nhằm ngày 12/5/2019) tại chùa Phước Long, Tây Sơn, Bình Định, dưới sự hướng dẫn của thầy trụ trì, Bổn tự và Bổn đạo cử hành nghi thức lễ tắm Phật và cúng dường kỷ niệm ngày Phật Đản Phật Lịch 2563 đã được diễn ra trong không khí trang nghiêm và trầm hùng, dưới khói hương trầm nghi ngút...

Lễ cúng dường trai tăng tuần Tam thất hương linh Phật tử Nhựt Độ-Trương Thị Sáu tại Tây Sơn, Bình Định

Lễ cúng dường trai tăng tuần Tam thất hương linh Phật tử Nhựt Độ-Trương Thị Sáu tại Tây Sơn, Bình Định

Tây Sơn, Bình Định - Ngày 10/4/Kỷ Hợi (14/5/2019) toàn thể tang quyến chúng con trang nghiêm thành kính tổ chức lễ cúng dường Trai tăng cầu siêu Tam thất hương linh mẫu thân Trương Thị Sáu, Pháp danh Nhựt Độ. Đạo tràng chúng con vô cùng cảm niệm ân đức chư Trưởng lão Hoà thượng, chư Thượng tọa, Đại đức Tăng Ni đã hoan hỷ nhận lời thỉnh cầu của chúng con...

Video

Video Clip

Chân dung Tăng già

  • TT. Thích Viên Hoa (1963-2009) - Cố trú trì Chùa Phước Long - thị trấn Phú Phong, huyện Tây Sơn, tỉnh Bình Định
  • Quốc sư Chơn Luận - Phước Huệ (1869-1945), Tổ khai sơn Chùa Phước Long - thị trấn Phú Phong, huyện Tây Sơn, tỉnh Bình Định
  • HT. Thích Mật Hạnh - Viện chủ chùa Tân Tân, An Nhơn, Bình Định
  • HT. Thích Quảng Bửu - Trụ trì Tu Viện Nguyên Thiều, Bình Định
  • Hòa thượng Thích Viên Tánh - Viện chủ chùa Tây Thiên, Tp. Nha Trang
  • Thiền sư Thích Nhất Hạnh - Làng mai, Pháp quốc
  • HT. Thích Thiện Minh (1922-1978)
  • HT. Thích Thiện Hoa (1918-1973)
  • HT. Thích Thiện Hòa (1907-1978)
  • Bồ tát Thích Quảng Đức (1897 - 11 tháng 6 năm 1963) Vị pháp thiêu thân
  • HT.  Thích Tịnh Khiết (1890 - 1973) - Cố Đệ Nhất Tăng Thống GHPGVNTN
  • HT. Thích Phước Thành (1918 - 2013), Trưởng lão Tăng già Bình Định
  • HT. Thích Giác Nhiên (1878 - 1979) - Cố Đệ Nhị Tăng Thống GHPGVNTN
  • HT. Thích Đỗng Minh (1927 - 2005) - Nha Trang
  • HT. Thích Hành Trụ (1904 - 1984), Sài gòn
  • HT. Thích Viên Định đương vi trú trì Tổ đình Thập Tháp, Bình Định
  • HT. Thích Huệ Chiếu (1898-1965) - Trú trì Tổ đình Thập Tháp, Bình Định
  • HT. Thích Trí Hải (1906-1979) - Cao tăng miền Bắc Việt Nam
  • HT. Thích Đôn Hậu (1905-1992) - Cố đệ tam Tăng thống GHPGVNTN
  • HT. Thích Huyền Quang (1920-2008) - Cố Đệ Tứ Tăng Thống GHPGVNTN
  • HT. Thích Kế Châu (1922 - 1996) - Trú trì Tổ đình Thập Tháp Di Đà, tỉnh Bình Định
  • HT. Thích Trí Diệu (1916-1982) - Đệ nhất trú trì Chùa Phước Long - thị trấn Phú Phong, huyện Tây Sơn, tỉnh Bình Định
  • Hoa sen tánh giác

Câu chuyện bỏ túi

Phật thành đạo

Phật thành đạo

Hãy giải thoát cho nhau thoát khỏi những ràng buộc của tham sân si, cố chấp và tà kiến; hãy mở ra cho nhau những buộc ràng vô lối, những qui ước phàm tục và hãy hiến tặng cho nhau những tự do căn bản và tối thiểu của tâm hồn...

xem các tin khác

Reference Material

Royal patronage of Buddhism during the time of Buddha

Royal patronage of Buddhism during the time of Buddha

Active patronage from different royal houses was a major contributing factor to the growth of Sangha, its missionary activities and successful spread of Buddhism. Admiration for Buddha was obvious when kings and rulers made their claims on his relics after his demise...

xem các tin khác

Góp nhặt lời vàng

Lời vàng của Tổ Qui Sơn

Lời vàng của Tổ Qui Sơn

Nếu mình chưa phải là bậc thượng lưu, vượt thắng bên kia bờ giác thì hãy để tâm nơi giáo pháp, ôn tầm kinh điển, rút ra nghĩa lý tinh hoa, truyền bá tuyên dương, tiếp dẫn hậu lai, đó là cách trả ơn cho Phật tổ...

xem các tin khác

Ẩm thực Phật giáo

Chè trôi nước ngũ sắc

Chè trôi nước ngũ sắc

Đậu xanh ngâm nước vài tiếng cho nở mềm. Sau đó đãi sạch rồi cho vào nồi, đổ nước sâm sấp mặt đậu. Cho nồi đậu lên bếp, đun nhỏ lửa cho đậu chín bở và cạn hết nước...

xem các tin khác

Lượt truy cập

3226928