Trang chính » Phật Quốc Online »

Thu nhiếp tâm ý gọi là giới

Tác giả : Phúc Hiển-Phạm Quang Vinh

Một ngày tại chùa Phước Long, ảnh Phước Long

Đề bài: Kinh Lăng Nghiêm quyển 6 có câu: “Thu nhiếp tâm ý gọi là giới, nhân giới sanh định, nhân định phát huệ. Bạn hãy phân tích ý nghĩa và mối tương quan giữa 3 môn học vô lậu theo câu kinh trên.

Bài làm:

Kinh “Khởi Thế Nhân Bổn” thuộc Trường Bộ kinh trong đại tạng Nikaya miêu tả sự xuất hiện của loài người nơi cõi Ta-bà, do các hữu tình từ Quang Âm thiên sinh về. Ban đầu các hữu tình rất thanh thoát và thuần tịnh. Rồi nếm thử các thức ăn uống ở cõi Ta-bà, càng ăn nhiều càng nổi lòng tham. Từ tham mà sinh ra chiếm dụng, sở hữu, trộm cắp, tranh giành và sân nhuế. Từ sân nhuế làm nhiều việc điên cuồng và si ngốc để đáp ứng lòng tham. Loài người ngày càng thô thiển, xấu ác cho đến như ngày nay. Chúng con  hiện tại trôi lăn trong sinh tử luân hồi cũng bởi chấp thủ sâu dày, nhận ba thứ độc tham, sân, si làm con.

Đức Phật dạy chúng sinh muốn vào hàng Thánh phải xả bỏ lậu hoặc bằng con đường tiếp cận ba môn học Vô lậu. Thầy dạy chúng con phải biết “thu thúc lục căn” quay về bản tánh, cũng không ngoài nghĩa: “Thu nhiếp tâm ý gọi là giới, nhân giới sanh định, nhân định phát huệ”.

Thu nhiếp tâm ý

Là lắng nghe nội tâm mình, đón nhận những gì đến từ sáu căn mà khéo suy xét là huyễn là chẳng phải thật. Kinh Kim Cang nói: “Các pháp như mộng huyễn bào ảnh, như sương khói, điện chớp, chẳng thật, phải hiểu rõ như vậy”. Khi đã biết vậy rồi còn gì mà lo lắng, sợ hãi, hay vui mừng hoan hỷ? Chẳng phục vụ cho những thứ sắc dục, tiền tài, danh vọng, ăn uống, ngủ nghỉ. Không vì tham mà hành động buông lung, phóng dật, oai nghi tự hiện ấy là Giới.

Thu thúc lục căn

Không để tâm bị lôi kéo, nhiễm ô bởi các thứ đến từ sáu trần, tâm thanh tịnh sáng suốt sẽ tự nhiên hiển bày. Không còn bị lợi lộc làm ham muốn, không bị hao tổn sinh phiền muộn, chẳng bị chê bai chỉ trích làm đớn đau, chẳng thích thú khi được khen, người xưng tụng cũng không hả hê, bị nói xấu vu khống cũng chẳng hậm hực, thấy khổ chẳng than trách, gặp cảnh thuận duyên như ý không mừng rỡ vui vẻ. Tám ngọn gió ấy chẳng động thì được Định.

Nhân định phát huệ

Định không phải là sự bất động. Định là kiên cố tâm. Định là không có chấp trước. Định là sự đối cảnh bình tâm. Nếu định là sự ngồi yên bất động thì tượng gỗ đã đắc đạo. Vì vậy chúng con hiểu, từ sự thu nhiếp tâm ý ấy, chúng con đã có con đường, đã quyết được hành động và kiên cố y cứ vào đó mà triển chuyển tấn tới. Muốn có được kết quả và sự đối cảnh bình tâm này, chẳng phải chỉ do quán tưởng mà được, mà phải công phu tu tập hàng ngày, hàng giờ, từng phút, từng giây.

Khi đã có được định thì hành động đi liền theo đó sẽ hợp lý và sáng suốt. Khi ấy sự phát lộ của vô sư trí, là trí tuệ siêu xuất thế gian. Chẳng phải ngẫu nhiên mà được.

Công phu lợi lạc

Từ khi sinh ra ở nơi biên địa hạ tiện (vùng quê nghèo xã Lão Hộ, huyện Yên Dũng, Hà Bắc), chúng con đã đói khổ ngay từ lọt lòng mẹ. Miếng ăn, cái mặc chẳng được đủ đầy, nói gì đến học hành. 5 tuổi chứng kiến cái chết của đứa em út vì không có tiền gửi bác sĩ mua thuốc tiêm. Vì lòng tham sự tiện nghi, sung sướng, chúng con nỗ lực làm ăn mưu sinh, kiếm sống đến như hiện nay. Tưởng bản thân được an nhàn thanh thản, nào ngờ đâu lại phát sinh những thứ ham muốn khác, khiến tâm não khổ liên miên. Mới hay rằng lòng tham con người biết đâu là đủ. Con nhớ thầy từng nói, chữ “dục” (tham) trong Hán ngữ có bộ “huyệt” (cái hang) gợi ý về lòng tham như cái hang không đáy, bỏ bao nhiêu vào cũng chẳng làm sao mà đầy cho được.

Mọi phương kế con bầy ra, không từ việc ác việc lành, nói xấu đâm thọc, thô thiển, miễn sao đạt mục tiêu thỏa mãn tự ngã, và có chút tư lợi. Khắp thân tỏa ra một ngọn lửa sân, đi đến đâu đốt cháy hết trí tuệ, gây điều si ngốc, họa hại đến đó. Công việc gì cũng hỏng do đặt mình trên cao, còn người đối diện thì cho xuống dưới thấp. Trong mắt đồng nghiệp và mọi người, con là một kẻ thân người tâm quỷ, không có ai dám gần và họ luôn đề phòng, khinh ghét. Với gia đình, vợ con không có sự yêu thương như thuở ban đầu. Con luôn cáu bẳn, khó chịu trước lời nói, hành động của vợ, con. Hễ nghe ai nói gì là vơ hết nhận vào cho rằng họ nói mình. Tâm luôn lo lắng, bất an, mệt mỏi.

Một ngày kia, duyên lành đến, con đã được gặp Phật pháp. Từng bước chập chững con nhận ra sự ích kỷ, kiêu mạn của thân, tâm. Con đã dần thấy những hành động, tạo tác của thân, tâm là sai trái, hại mình và hại người không ít. Nhận ra rồi con lại được những thiện tri thức xung quanh động viên, hướng dẫn để gắng công rèn luyện từ việc hạn chế tạo tác nơi thân, tiến đến lắng dịu nơi tâm. Ngay khi dừng tạo ác, xung quanh như rộng mở đón nhận con trở lại. Dần dần mọi người tạm quên đi “con của ngày hôm qua” mà chấp nhận con của hiện tại. Từ việc lắng dịu tâm ý, để đón nghe xung quanh, và nơi nội tâm của bản thân, giảm được việc gây gỗ, tranh cãi, họa hại.

Thầy thường dạy chúng con, đừng mong thay đổi thế giới mà hãy thay đổi chính bản thân mình. Giờ đây chúng con đã có thể nhẫn nại nghe “hết một câu nói” của người mình không thích, không ưa. Từ sự lắng nghe ấy mà hiểu được phần nào tâm ý của họ. Và có những chuyện tưởng như là rất khó khăn rồi cũng chuyển động theo sự chuyển động của tâm con, đến đây con càng thấm thía câu thầy khuyên dạy: “Con là một thực thể của vũ trụ, mọi tư duy của con có thể biến đổi cả vũ trụ”. Khi gặp chuyện không như ý, thay vì cuống cuồng loạn động, hoặc là hoang mang lo lắng, hoặc là đổ lỗi cho người khác, chúng con đã bình tĩnh đón nhận và giải quyết theo tư duy, kiến thức tương ưng. Hiệu quả tăng lên rõ rệt.

Chỉ từ những việc tưởng như rất nhỏ là gìn lời, giữ ý, thân không phạm, chúng con đã có được sự bình tâm để đón nhận việc đến. Với chúng con đó cũng có thể tạm gọi là Định. Khi chúng con bình tâm, hành động kèm theo sẽ nhu hòa, uyển chuyển hơn, làm với tâm bình ổn và có tư duy quán xét. Trên góc độ hiệu quả của công việc chúng con tạm gọi đó là Tuệ.

Từ thu nhiếp tâm ý, khắc chế sự buông lung, phóng dật, không chạy theo sự đòi hỏi của lòng tham, sự giận dữ và ngu si, đạt được sự bình thản đón nhận và có hành động sáng suốt, đòi hỏi phải công phu tu tập, rèn luyện luôn luôn và mãi mãi.

Chúng con là hàng phàm phu hữu lậu, tâm Bồ đề chưa kiên cố vững bền. Có được chút thành tựu bản thân khó tránh khỏi nổi tâm kiêu mạn, hay gặp nghịch duyên sinh tâm thối thất. Bởi vậy phải phát nguyện kiên trì tu tập và công phu đến trọn đời mới mong được an lạc và tự tại. Vâng lời Phật, lời thầy, chúng con quyết chí đi trên con đường đã chọn với tâm kiên định, tinh cần không biếng nhác.


Các bài viết khác

Tổ sư Nguyên Thiều với hành trạng và kệ thi tịch

Tổ sư Nguyên Thiều với hành trạng và kệ thi tịch

Năm Đinh Tỵ, tức năm 1677, Tổ sư đã đi theo thuyền buôn đến phủ Quy Ninh Đại Việt, tức là Quy Nhơn – Bình Định ngày nay, lập chùa Di Đà Thập Tháp truyền bá Phật pháp tại vùng này. Sau đó Tổ ra Phú Xuân lập chùa Vĩnh Ân và xây dựng tháp Phổ Đồng, tức là Tổ đình Quốc Ân ở Huế ngày nay, để tuyên dương Phật pháp và tháp Phổ Đồng do ngài xây dựng...

Người nhiếp thọ chánh pháp qua Kinh Thắng Man

Người nhiếp thọ chánh pháp qua Kinh Thắng Man

Bất cứ lúc nào cũng như ở đâu Nhiếp thọ chánh pháp và con người Nhiếp thọ chánh pháp đan xen vào nhau, tạo thành một thực thể sống động bất khả phân, thì ở đó và lúc đó chánh pháp được hưng thạnh và tồn tại đúng chân nghĩa của nó...

Thông báo: Khoá tu “Một Ngày Phước Huệ” mùng 07 tháng 10 năm Kỷ Hợi (2019) tại chùa Phước Long, Tây Sơn, Bình Định

Thông báo: Khoá tu “Một Ngày Phước Huệ” mùng 07 tháng 10 năm Kỷ Hợi (2019) tại chùa Phước Long, Tây Sơn, Bình Định

Trong Kinh Phổ Môn có dạy, nếu ai lâm nạn mà chí thành xưng danh hiệu cầu nguyện đức Quán Thế Âm Bồ Tát thì lửa không cháy, nước không trôi, quỷ không hại, xiềng xích không trói, tối tăm thành sáng suốt, thù oán thành thân cận. Với hạnh đại từ, đại bi của Bồ Tát Quán Thế Âm...

Suy nghĩ về hướng giáo dục đạo Phật cho tuổi trẻ

Suy nghĩ về hướng giáo dục đạo Phật cho tuổi trẻ

Tuổi trẻ học Phật không có mục đích trở thành nhà nghiên cứu Phật học, mà học Phật là tự thực tập khả năng tư duy bén nhạy, linh hoạt, để có thể nhìn thẳng vào vào bản chất sự sống. Cho nên, sự học Phật pháp không hề cản trở sự học thế gian pháp; kiến thức Phật học không xung dột với kiến thức thế tục. Duy chỉ có điều khác biệt, là học Phật khởi đi từ thực trạng đau khổ của nhân sinh để nhận thức đâu là hạnh phúc...

Đức Phật dạy về Bố thí

Đức Phật dạy về Bố thí

Do vị ấy bố thí không làm tổn thương mình và người khác, bất cứ nơi nào quả của việc bố thí ấy chín muồi, vị ấy sẽ được giàu có, sung mãn, đại phú, vị ấy sẽ không bị mất mát tài sản bất cứ lý do gì, dù là do lửa cháy, lụt lội, bị vua tịch thu, trộm cướp hay do những người thừa kế bị ghét bỏ chiếm đoạt...

Video

Video Clip

Chân dung Tăng già

  • TT. Thích Viên Hoa (1963-2009) - Chùa Phước Long - thị trấn Phú Phong, huyện Tây Sơn, tỉnh Bình Định
  • Nguyễn triều Quốc sư húy Chơn Luận - Phước Huệ (1869-1945), Tổ khai sơn Chùa Phước Long - thị trấn Phú Phong, huyện Tây Sơn, tỉnh Bình Định
  • HT. Thích Mật Hạnh (1923-2015) - Chùa Tân An, Bình Định
  • HT. Thích Quảng Bửu (1944-2016) - Tu Viện Nguyên Thiều, Bình Định
  • HT. Thích Viên Tánh (1958-2018) - Chùa Tây Thiên, Tp. Nha Trang
  • TT. Thích Huyền Châu - Giám viện Viện Phật Học Bồ Đề Phật Quốc, Hoa Kỳ
  • HT. Thích Quảng Thạc (1925-1996), Chùa An Lạc, Sài gòn
  • HT. Thích Tâm Hoàn (1924-1981), Tổ đình Long Khánh, Qui Nhơn
  • HT. Thích Trí Hải (1876-1950), Chùa Bích Liên, Bình Định
  • Tổ sư Nguyên Thiều - Siêu Bạch (1648-1729), Khai sơn Tổ đình Thập Tháp, Bình Định
  • Thiền sư Thích Nhất Hạnh - Làng mai, Pháp quốc
  • HT. Thích Thiện Minh (1922-1978), Thiền viện Quảng Đức, Sài gòn
  • HT. Thích Thiện Hoa (1918-1973), Việt Nam Quốc Tự, Sài gòn
  • HT. Thích Thiện Hòa (1907-1978), Chùa Ấn Quang, Sài gòn
  • Bồ tát Thích Quảng Đức (1897-11 tháng 6 năm 1963) Vị pháp thiêu thân
  • HT. Thích Tịnh Khiết (1890-1973), Chùa Tường Vân, Huế
  • HT. Thích Phước Thành (1918-2013), Chùa Thiên Phước, Bình Định
  • HT. Thích Giác Nhiên (1878-1979), Chùa Thuyền Tôn, Huế
  • HT. Thích Đỗng Minh (1927-2005), Chùa Long Sơn, Nha Trang
  • HT. Thích Hành Trụ (1904-1984), Sài gòn
  • HT. Thích Viên Định, Tổ đình Thập Tháp, Bình Định
  • HT. Thích Huệ Chiếu (1898-1965) , Tổ đình Thập Tháp, Bình Định
  • HT. Thích Trí Hải (1906-1979) - Hà Nội
  • HT. Thích Đôn Hậu (1905-1992), Chùa Thiên Mụ, Huế
  • HT. Thích Huyền Quang (1920-2008), Tu Viện Nguyên Thiều, Bình Định
  • HT. Thích Kế Châu (1922-1996), Tổ đình Thập Tháp, Bình Định
  • HT. Thích Trí Diệu (1916-1982), Chùa Phước Long, Bình Định
  • Hoa sen tánh giác

Câu chuyện bỏ túi

Phật thành đạo

Phật thành đạo

Hãy giải thoát cho nhau thoát khỏi những ràng buộc của tham sân si, cố chấp và tà kiến; hãy mở ra cho nhau những buộc ràng vô lối, những qui ước phàm tục và hãy hiến tặng cho nhau những tự do căn bản và tối thiểu của tâm hồn...

xem các tin khác

Reference Material

Royal patronage of Buddhism during the time of Buddha

Royal patronage of Buddhism during the time of Buddha

Active patronage from different royal houses was a major contributing factor to the growth of Sangha, its missionary activities and successful spread of Buddhism. Admiration for Buddha was obvious when kings and rulers made their claims on his relics after his demise...

xem các tin khác

Góp nhặt lời vàng

Lời vàng của Tổ Qui Sơn

Lời vàng của Tổ Qui Sơn

Nếu mình chưa phải là bậc thượng lưu, vượt thắng bên kia bờ giác thì hãy để tâm nơi giáo pháp, ôn tầm kinh điển, rút ra nghĩa lý tinh hoa, truyền bá tuyên dương, tiếp dẫn hậu lai, đó là cách trả ơn cho Phật tổ...

xem các tin khác

Ẩm thực Phật giáo

Chè trôi nước ngũ sắc

Chè trôi nước ngũ sắc

Đậu xanh ngâm nước vài tiếng cho nở mềm. Sau đó đãi sạch rồi cho vào nồi, đổ nước sâm sấp mặt đậu. Cho nồi đậu lên bếp, đun nhỏ lửa cho đậu chín bở và cạn hết nước...

xem các tin khác

Lượt truy cập

3532685