Trang chính » Phật Quốc Online »

Thu nhiếp tâm ý gọi là giới

Tác giả : Phúc Hiển-Phạm Quang Vinh

Một ngày tại chùa Phước Long, ảnh Phước Long

Đề bài: Kinh Lăng Nghiêm quyển 6 có câu: “Thu nhiếp tâm ý gọi là giới, nhân giới sanh định, nhân định phát huệ. Bạn hãy phân tích ý nghĩa và mối tương quan giữa 3 môn học vô lậu theo câu kinh trên.

Bài làm:

Kinh “Khởi Thế Nhân Bổn” thuộc Trường Bộ kinh trong đại tạng Nikaya miêu tả sự xuất hiện của loài người nơi cõi Ta-bà, do các hữu tình từ Quang Âm thiên sinh về. Ban đầu các hữu tình rất thanh thoát và thuần tịnh. Rồi nếm thử các thức ăn uống ở cõi Ta-bà, càng ăn nhiều càng nổi lòng tham. Từ tham mà sinh ra chiếm dụng, sở hữu, trộm cắp, tranh giành và sân nhuế. Từ sân nhuế làm nhiều việc điên cuồng và si ngốc để đáp ứng lòng tham. Loài người ngày càng thô thiển, xấu ác cho đến như ngày nay. Chúng con  hiện tại trôi lăn trong sinh tử luân hồi cũng bởi chấp thủ sâu dày, nhận ba thứ độc tham, sân, si làm con.

Đức Phật dạy chúng sinh muốn vào hàng Thánh phải xả bỏ lậu hoặc bằng con đường tiếp cận ba môn học Vô lậu. Thầy dạy chúng con phải biết “thu thúc lục căn” quay về bản tánh, cũng không ngoài nghĩa: “Thu nhiếp tâm ý gọi là giới, nhân giới sanh định, nhân định phát huệ”.

Thu nhiếp tâm ý

Là lắng nghe nội tâm mình, đón nhận những gì đến từ sáu căn mà khéo suy xét là huyễn là chẳng phải thật. Kinh Kim Cang nói: “Các pháp như mộng huyễn bào ảnh, như sương khói, điện chớp, chẳng thật, phải hiểu rõ như vậy”. Khi đã biết vậy rồi còn gì mà lo lắng, sợ hãi, hay vui mừng hoan hỷ? Chẳng phục vụ cho những thứ sắc dục, tiền tài, danh vọng, ăn uống, ngủ nghỉ. Không vì tham mà hành động buông lung, phóng dật, oai nghi tự hiện ấy là Giới.

Thu thúc lục căn

Không để tâm bị lôi kéo, nhiễm ô bởi các thứ đến từ sáu trần, tâm thanh tịnh sáng suốt sẽ tự nhiên hiển bày. Không còn bị lợi lộc làm ham muốn, không bị hao tổn sinh phiền muộn, chẳng bị chê bai chỉ trích làm đớn đau, chẳng thích thú khi được khen, người xưng tụng cũng không hả hê, bị nói xấu vu khống cũng chẳng hậm hực, thấy khổ chẳng than trách, gặp cảnh thuận duyên như ý không mừng rỡ vui vẻ. Tám ngọn gió ấy chẳng động thì được Định.

Nhân định phát huệ

Định không phải là sự bất động. Định là kiên cố tâm. Định là không có chấp trước. Định là sự đối cảnh bình tâm. Nếu định là sự ngồi yên bất động thì tượng gỗ đã đắc đạo. Vì vậy chúng con hiểu, từ sự thu nhiếp tâm ý ấy, chúng con đã có con đường, đã quyết được hành động và kiên cố y cứ vào đó mà triển chuyển tấn tới. Muốn có được kết quả và sự đối cảnh bình tâm này, chẳng phải chỉ do quán tưởng mà được, mà phải công phu tu tập hàng ngày, hàng giờ, từng phút, từng giây.

Khi đã có được định thì hành động đi liền theo đó sẽ hợp lý và sáng suốt. Khi ấy sự phát lộ của vô sư trí, là trí tuệ siêu xuất thế gian. Chẳng phải ngẫu nhiên mà được.

Công phu lợi lạc

Từ khi sinh ra ở nơi biên địa hạ tiện (vùng quê nghèo xã Lão Hộ, huyện Yên Dũng, Hà Bắc), chúng con đã đói khổ ngay từ lọt lòng mẹ. Miếng ăn, cái mặc chẳng được đủ đầy, nói gì đến học hành. 5 tuổi chứng kiến cái chết của đứa em út vì không có tiền gửi bác sĩ mua thuốc tiêm. Vì lòng tham sự tiện nghi, sung sướng, chúng con nỗ lực làm ăn mưu sinh, kiếm sống đến như hiện nay. Tưởng bản thân được an nhàn thanh thản, nào ngờ đâu lại phát sinh những thứ ham muốn khác, khiến tâm não khổ liên miên. Mới hay rằng lòng tham con người biết đâu là đủ. Con nhớ thầy từng nói, chữ “dục” (tham) trong Hán ngữ có bộ “huyệt” (cái hang) gợi ý về lòng tham như cái hang không đáy, bỏ bao nhiêu vào cũng chẳng làm sao mà đầy cho được.

Mọi phương kế con bầy ra, không từ việc ác việc lành, nói xấu đâm thọc, thô thiển, miễn sao đạt mục tiêu thỏa mãn tự ngã, và có chút tư lợi. Khắp thân tỏa ra một ngọn lửa sân, đi đến đâu đốt cháy hết trí tuệ, gây điều si ngốc, họa hại đến đó. Công việc gì cũng hỏng do đặt mình trên cao, còn người đối diện thì cho xuống dưới thấp. Trong mắt đồng nghiệp và mọi người, con là một kẻ thân người tâm quỷ, không có ai dám gần và họ luôn đề phòng, khinh ghét. Với gia đình, vợ con không có sự yêu thương như thuở ban đầu. Con luôn cáu bẳn, khó chịu trước lời nói, hành động của vợ, con. Hễ nghe ai nói gì là vơ hết nhận vào cho rằng họ nói mình. Tâm luôn lo lắng, bất an, mệt mỏi.

Một ngày kia, duyên lành đến, con đã được gặp Phật pháp. Từng bước chập chững con nhận ra sự ích kỷ, kiêu mạn của thân, tâm. Con đã dần thấy những hành động, tạo tác của thân, tâm là sai trái, hại mình và hại người không ít. Nhận ra rồi con lại được những thiện tri thức xung quanh động viên, hướng dẫn để gắng công rèn luyện từ việc hạn chế tạo tác nơi thân, tiến đến lắng dịu nơi tâm. Ngay khi dừng tạo ác, xung quanh như rộng mở đón nhận con trở lại. Dần dần mọi người tạm quên đi “con của ngày hôm qua” mà chấp nhận con của hiện tại. Từ việc lắng dịu tâm ý, để đón nghe xung quanh, và nơi nội tâm của bản thân, giảm được việc gây gỗ, tranh cãi, họa hại.

Thầy thường dạy chúng con, đừng mong thay đổi thế giới mà hãy thay đổi chính bản thân mình. Giờ đây chúng con đã có thể nhẫn nại nghe “hết một câu nói” của người mình không thích, không ưa. Từ sự lắng nghe ấy mà hiểu được phần nào tâm ý của họ. Và có những chuyện tưởng như là rất khó khăn rồi cũng chuyển động theo sự chuyển động của tâm con, đến đây con càng thấm thía câu thầy khuyên dạy: “Con là một thực thể của vũ trụ, mọi tư duy của con có thể biến đổi cả vũ trụ”. Khi gặp chuyện không như ý, thay vì cuống cuồng loạn động, hoặc là hoang mang lo lắng, hoặc là đổ lỗi cho người khác, chúng con đã bình tĩnh đón nhận và giải quyết theo tư duy, kiến thức tương ưng. Hiệu quả tăng lên rõ rệt.

Chỉ từ những việc tưởng như rất nhỏ là gìn lời, giữ ý, thân không phạm, chúng con đã có được sự bình tâm để đón nhận việc đến. Với chúng con đó cũng có thể tạm gọi là Định. Khi chúng con bình tâm, hành động kèm theo sẽ nhu hòa, uyển chuyển hơn, làm với tâm bình ổn và có tư duy quán xét. Trên góc độ hiệu quả của công việc chúng con tạm gọi đó là Tuệ.

Từ thu nhiếp tâm ý, khắc chế sự buông lung, phóng dật, không chạy theo sự đòi hỏi của lòng tham, sự giận dữ và ngu si, đạt được sự bình thản đón nhận và có hành động sáng suốt, đòi hỏi phải công phu tu tập, rèn luyện luôn luôn và mãi mãi.

Chúng con là hàng phàm phu hữu lậu, tâm Bồ đề chưa kiên cố vững bền. Có được chút thành tựu bản thân khó tránh khỏi nổi tâm kiêu mạn, hay gặp nghịch duyên sinh tâm thối thất. Bởi vậy phải phát nguyện kiên trì tu tập và công phu đến trọn đời mới mong được an lạc và tự tại. Vâng lời Phật, lời thầy, chúng con quyết chí đi trên con đường đã chọn với tâm kiên định, tinh cần không biếng nhác.


Các bài viết khác

Giữ gìn và nuôi dưỡng những hạt giống tốt

Giữ gìn và nuôi dưỡng những hạt giống tốt

Mỗi khi ta thực tập chánh niệm là ta gieo trồng và củng cố những hạt giống lành mạnh đã có sẵn trong ta. Những hạt giống này cũng như những kháng thể. Khi có một con vi khuẩn chạy vào máu ta, lập tức thân thể ta có phản ứng, những kháng thể chạy tới bao quanh con vi khuẩn bắt nó phải biến dạng...

Kinh Tạp A Hàm – Quyển 15

Kinh Tạp A Hàm – Quyển 15

Con rùa mù và khúc gỗ nổi tuy trái chiều nhau, nhưng có thể gặp được. Phàm phu ngu si phiêu lưu trong năm đường, tạm thời được thân người còn khó hơn việc trên. Vì sao? Vì những chúng sanh này không thực hành nghĩa này, không thực hành pháp, không thực hành điều lành, không thực hành chân thật...

Lá cũng là mẹ của cây

Lá cũng là mẹ của cây

Tôi hỏi chiếc lá: Em có sợ mùa thu không, vì tới mùa thu, em sẽ phải rời cây? Chiếc lá đáp: Dạ không. Suốt mùa xuân và mùa hạ em đã sống rất đầy đủ. Em đã giúp cây hết lòng để cây được sống. Em thấy mình trong cây. Em thấy mình là cây, em không phải chỉ là một chiếc lá. Khi em trở về đất, em sẽ tiếp tục...

Thư tri ân viện Phật học Bồ Đề Phật Quốc tại Hoa Kỳ đã cứu tế thiên tai tại Bình Định

Thư tri ân viện Phật học Bồ Đề Phật Quốc tại Hoa Kỳ đã cứu tế thiên tai tại Bình Định

Cơn bão số 12 diễn ra trong 4 ngày (từ ngày 4 đến 6 tháng 11) đã để lại biết bao nhiêu là tổn thất cho người dân sinh sống tại tỉnh Bình Định, nhận thấy được sự thiệt hại nặng nề của đồng bào trong vùng lũ, Ban Giám Viện thuộc Viện Phật Học Bồ Đề Phật Quốc tại Hòa Kỳ và Phật tử gần xa đã kêu gọi...

Giáo lý Duyên khởi, sự thật của đời sống

Giáo lý Duyên khởi, sự thật của đời sống

Sự thật Duyên Khởi mà đức Phật chứng ngộ chưa từng nghe ở Ấn trước đó, là giáo lý rất đặc biệt xác định sự khác biệt giữa Phật giáo và các tôn giáo, triết học khác. Chính sự thật ấy mở ra Kinh tạng Pàli, và cả Tam tạng Pàli. Chính giáo lý ấy nói lên sự thật của con người và thiên nhiên, và sự thật về khổ sinh, khổ diệt...

Video

Video Clip

Chân dung Tăng già

  • TT. Thích Viên Hoa (1963-2009) - Cố trú trì Chùa Phước Long - thị trấn Phú Phong, huyện Tây Sơn, tỉnh Bình Định
  • Quốc sư Chơn Luận - Phước Huệ (1869-1945), Tổ khai sơn Chùa Phước Long - thị trấn Phú Phong, huyện Tây Sơn, tỉnh Bình Định
  • HT. Thích Mật Hạnh - Viện chủ chùa Tân Tân, An Nhơn, Bình Định
  • HT. Thích Quảng Bửu - Trụ trì Tu Viện Nguyên Thiều, Bình Định
  • Thiền sư Thích Nhất Hạnh - Làng mai, Pháp quốc
  • Thầy Thích Huyền Châu - Viện chủ Chùa Phước Long - thị trấn Phú Phong, huyện Tây Sơn, tỉnh Bình Định
  • HT. Thích Thiện Minh (1922-1978)
  • HT. Thích Thiện Hoa (1918-1973)
  • HT. Thích Thiện Hòa (1907-1978)
  • Bồ tát Thích Quảng Đức (1897 - 11 tháng 6 năm 1963) Vị pháp thiêu thân
  • HT.  Thích Tịnh Khiết (1890 - 1973) - Cố Đệ Nhất Tăng Thống GHPGVNTN
  • HT. Thích Phước Thành (1918 - 2013), Trưởng lão Tăng già Bình Định
  • HT. Thích Giác Nhiên (1878 - 1979) - Cố Đệ Nhị Tăng Thống GHPGVNTN
  • HT. Thích Đỗng Minh (1927 - 2005) - Nha Trang
  • HT. Thích Hành Trụ (1904 - 1984), Sài gòn
  • HT. Thích Viên Định đương vi trú trì Tổ đình Thập Tháp, Bình Định
  • HT. Thích Huệ Chiếu (1898-1965) - Trú trì Tổ đình Thập Tháp, Bình Định
  • HT. Thích Trí Hải (1906-1979) - Cao tăng miền Bắc Việt Nam
  • HT. Thích Đôn Hậu (1905-1992) - Cố đệ tam Tăng thống GHPGVNTN
  • HT. Thích Huyền Quang (1920-2008) - Cố Đệ Tứ Tăng Thống GHPGVNTN
  • HT. Thích Kế Châu (1922 - 1996) - Trú trì Tổ đình Thập Tháp Di Đà, tỉnh Bình Định
  • HT. Thích Trí Diệu (1916-1982) - Đệ nhất trú trì Chùa Phước Long - thị trấn Phú Phong, huyện Tây Sơn, tỉnh Bình Định
  • Hoa sen tánh giác

Câu chuyện bỏ túi

Lá cũng là mẹ của cây

Lá cũng là mẹ của cây

Tôi hỏi chiếc lá: Em có sợ mùa thu không, vì tới mùa thu, em sẽ phải rời cây? Chiếc lá đáp: Dạ không. Suốt mùa xuân và mùa hạ em đã sống rất đầy đủ. Em đã giúp cây hết lòng để cây được sống. Em thấy mình trong cây. Em thấy mình là cây, em không phải chỉ là một chiếc lá. Khi em trở về đất, em sẽ tiếp tục...

xem các tin khác

Reference Material

Royal patronage of Buddhism during the time of Buddha

Royal patronage of Buddhism during the time of Buddha

Active patronage from different royal houses was a major contributing factor to the growth of Sangha, its missionary activities and successful spread of Buddhism. Admiration for Buddha was obvious when kings and rulers made their claims on his relics after his demise...

xem các tin khác

Góp nhặt lời vàng

Lời vàng của Tổ Qui Sơn

Lời vàng của Tổ Qui Sơn

Nếu mình chưa phải là bậc thượng lưu, vượt thắng bên kia bờ giác thì hãy để tâm nơi giáo pháp, ôn tầm kinh điển, rút ra nghĩa lý tinh hoa, truyền bá tuyên dương, tiếp dẫn hậu lai, đó là cách trả ơn cho Phật tổ...

xem các tin khác

Ẩm thực Phật giáo

Chè trôi nước ngũ sắc

Chè trôi nước ngũ sắc

Đậu xanh ngâm nước vài tiếng cho nở mềm. Sau đó đãi sạch rồi cho vào nồi, đổ nước sâm sấp mặt đậu. Cho nồi đậu lên bếp, đun nhỏ lửa cho đậu chín bở và cạn hết nước...

xem các tin khác

Lượt truy cập

1223552