Trang chính » Chuyên mục » Ký sự »

Tổng Quan về quận I, Thành phố Sài gòn

Tác giả : Trần Minh Trí

ảnh minh họa

Vài nét về địa lý tự nhiên.

Quận 1 là nằm ở trung tâm Thành phố Sài gòn, là khu vực cao, đối diện với Quận 4 nằm ở rìa Bắc của Nam Sài Gòn. Ranh giới thiên nhiên gồm có sông Sài Gòn ngăn nó với Quận 2, rạch Thị Nghè ngăn nó với Quận Bình Thạnh, rạch Bến Nghé ngăn nó với Quận 4. Hai ranh hành chính ngăn Quận 1 với Quận 3 là đường Hai Bà Trưng và đường Nguyễn Thị Minh Khai, ngăn Quận 1 với Quận 5 là đường Nguyễn Văn Cừ.

Giống như các quận nội thành khác, Quận 1 nằm trong đới khí hậu gần ven biển, hướng gió mát từ Cần Giờ về. Nhiệt độ trung bình hàng năm vào khoảng 26 độ C, đây là khu vực thông thoáng, ẩm mát quanh năm; hơn hẳn khu ngoại thành phía Bắc như Thủ Đức, Hóc Môn và Củ Chi. Hàng năm quận 1 nhận được một lượng mưa đáng kể khoảng 1800 milimet, đây là lượng mưa tương đối thấp vì nằm ở ven sông, ven biển. Khi mưa thì số lượng nước thấm, giữ lại không bao nhiêu vì trên địa bàn quận đa số là bê tông, đường nhựa. Chính vì vậy mà các tháng nắng có hiện tượng khô khốc của khí hậu trong một số ngày.

Mặt đất của Quận 1 có độ phì nhiêu khá lớn, nơi mà khi phân tích bào tử phấn hoa đã cho thấy dấu vết của rừng già thuộc loại miền Đông Nam bộ. Bên dưới lớp đất rừng này là một chiều dày phù sa cổ do hệ thống sông Đồng Nai bồi đắp mấy triệu năm qua. Phía dưới lớp phù sa cổ là lớp miến đá phiến sét không thấm, đây là lớp đất chặn được mạch nước ngầm không tụt sâu hơn nữa.

Quận 1 là một quận nằm ở vị trí trung tâm của Thành phố, có vị trí địa lý rất quan trọng của Thành phố. Nơi đây có hệ thống giao thông thủy bộ khá quan trọng và lâu đời của Thành phố Sài gòn nói riêng và cả nước nói chung. Là nơi tập trung các hệ thống sông ngòi kênh rạch, là nơi có các hệ thống bến cảng khá quan trọng trong quá trình phát tirển hiện nay cũng như trong tương lai của quận.

Một vài nét về lịch sử.

Lịch sử của Quận 1 luôn gắn liền với lịch sử Sài Gòn, nơi đây hơn 300 năm trước đã là trung tâm của cả vùng đất Nam bộ. Lịch sử của Quận 1 được đánh dấu vào năm 1698 khi chúa Nguyễn Phước Chu sai Thống Suất Nguyễn Hữu Kính (thường hay đọc là Nguyễn Hữu Cảnh) vào kinh lược và thiết lập bộ công quyền đặt nền pháp trị và xác định cương thổ quốc gia. Lúc đó ông bèn lập Phủ Gia Định, dưới Phủ Gia Định là hai huyện Phước Long nằm trên đất Đồng Nai và huyện Tân Bình nằm trên đất Sài Gòn. Trong huyện Tân Bình lúc đó có Tổng Bình Trị nằm giữa Rạch Thị Nghè và Cầu Kho tức là nằm trong phạm vi Quận 1 ngày nay. Khi Thống Suất Nguyễn Hữu Cảnh vào đây thì vùng đất này được chọn làm thủ phủ, vị trí thủ phủ không thay đổi trong suốt thời kỳ nhà Nguyễn, mặc dù danh xưng và vị thế mỗi thời mỗi khác. Và chính từ đây thủ phủ Gia Định có đầy đủ các cơ quan chính quyền, quân sự, dân sự, học đường, tòa án, y tế… Như vậy, Sài Gòn – Bến Nghé đã đủ yếu tố để trở thành một trung tâm mang tính đô thị.

Vào năm 1772 trên địa bàn Quận 1 bắt đầu xây dựng Kinh Ruột Ngựa và Lũy Bán Bích. Năm 1790 nhà Nguyễn đã cho xây dựng Thành Bát Quái (còn gọi là Thành Qui) với vị trí phần lớn nằm trong địa bàn Quận 1 ngày nay. Năm 1836, sau khi Thành Qui bị triều đình Minh Mệnh phá hủy thì chính quyền đã cho xây dựng Thành Phụng. Quanh Thành Phụng là một hình ảnh đô thị khá tập trung với sự xuất hiện của nhiều công trình quan trọng như Xưởng Chu Sư, Trường Thuốc Súng, Nhà Sứ Quán, Học đường… và quanh thành là nơi buôn bán khá sầm uất, nhà cửa dân cư sang sát nhau.

Vào năm 1859 Liên Quân Pháp – Tây Ban Nha đã nổ súng bắn phá Thành Phụng, đánh dấu quá trình xâm lược và đô hộ của Pháp. Trong thời kỳ thuộc Pháp, Quận 1 là nơi ghi dấu đậm nhất sự thống trị của Pháp. Năm 1862, Đại tá Công binh Pháp là Coffyn đã có dự án qui hoạch vùng đô thị Sài Gòn với việc thành lập hai Thành phố Sài Gòn và Chợ Lớn. Sài Gòn mới qui hoạch là ở khu vực bờ sông Sài Gòn từ rạch Thị Nghè đến rạch Bến Nghé dài 2 km và vào sâu tới đường Nguyễn Thị Minh Khai khoảng 1 km. Với diện tích 2 km2, trên địa bàn Quận 1 các kiến trúc Phương Tây bắt đầu xuất hiện với một phong cách rất độc đáo. Những năm 20 của thế kỷ 20, chế độ Pháp thuộc đã xây dựng hoàn chỉnh đô thị Quận 1 và từ đó được mệnh danh là Hòn Ngọc Viễn Đông, với phần lớn thuộc địa bàn Quận 1. Từ năm 1955 – 1975 miền Nam dưới chính quyền Cộng Hòa, và Quận 1 cũng là nơi đóng quân chủ lực của chế độ Việt Nam Cộng Hòa. Những công trình được xây dựng vào giai đoạn này đáng kể nhất là Công Trình Thư Viện Quốc Gia và Dinh Thống Nhất. Ngày 30 tháng 4 năm 1975 xe tăng của quân miền Bắc tiến thẳng vào Dinh Thống Nhất, đánh dấu quá trình đấu tranh chống chế độ Cộng Hòa kết thúc, non sông thu về một mối.

Trải qua hơn 300 năm hình thành và phát triển cùng với vận mệnh chung của Thành phố, Quận 1 luôn là nơi ghi dấu đậm nhất quá trình sinh sống, làm ăn của cư dân bản xứ; từ đó đã kết tinh lại cho Quận 1 trở thành một trung tâm của một đô thị hiện đại, độc đáo và là đầu tàu của Thành phố trên mọi lĩnh vực.

Vài nét về kinh tế.

Quận 1 có nhiều ưu thế thuận lợi cho việc phát triển kinh tế, đặc biệt các ngành kinh tế như dịch vụ, du lịch, thương mại, đầu tư và xuất nhập khẩu. Cùng với những thế mạnh là việc định hướng phát triển phù hợp và đầu tư hợp lý của các cấp các ngành. Trong những năm gần đây tốc độ tăng trưởng kinh tế của quận là rất đáng kể.

Cùng với việc tăng trưởng kinh tế là mức thu nhập của người lao động ngày càng tăng. Ngày nay, Quận 1 là một môi trường hấp dẫn đối với các nhà đầu tư nước ngoài, đặc biệt là đầu tư trên các ngành Thương Mại – Dịch Vụ. Năm 1996, không tính các công trình liên doanh của các đơn vị thuộc khối kinh tế của Trung Ương và Thành phố, Quận 1 đã được Nhà nước về hợp tác và đầu tư (SCCI) cấp 17 giấy phép liên doanh với tổng số vốn đầu tư trên 1,219 tỷ USD, trong đó chủ yếu là đầu tư trên lĩnh vực khách sạn và văn phòng cho thuê. Ngoài việc đẩy mạnh liên doanh đầu tư với nước ngoài, thì các doanh nghiệp trên địa bàn quận cũng chú trọng hợp tác liên doanh với các công ty trong nước. Cùng với việc đầu tư phát triển các doanh nghiệp thuộc Nhà nước, Quận 1 cũng chú trọng tạo điều kiện thuận lợi để các ngành kinh tế ngoài quốc doanh đầu tư phát triển theo định hướng phát triển kinh tế chung trên địa bàn quận, với trên 17080 doanh nghiệp ngoài quốc doanh, với trên 14000 hộ kinh doanh, sản xuất cá thể.

Có thể thấy thương mại và dịch vụ là những ngành được sự quan tâm chú ý đặc biệt trên địa bàn quận. Theo chỉ tiêu, tốc độ phát triển bình quân của ngành thương mại và dịch vụ thời kỳ 1996 – 2010 dự kiến tăng 25% với các ngành kinh doanh chủ yếu như kim khí điện máy, thực phẩm, vải sợi, hàng may sẵn, đồ dùng gia đình, phương tiện đi lại, thiết bị máy móc, các loại hình khách sạn, du lịch, ăn uống, văn phòng cho thuê… Theo chủ trương thì trong tương lại quận vẫn là trung tâm của Thành phố, là khu trung tâm tài chính, dịch vụ, ngoại giao của Thành phố và Trung ương, là trung tâm du lịch quốc tế, trung tâm văn hóa, giải trí lớn của Thành phố. 

Vài nét về dân cư, dân số.

Theo thống kê vào năm 1998, dân số toàn quận là 277.115 người, với mật độ là 35.942 người/ km2, đứng hàng thứ 4 về mật độ dân số so với các quận huyện khác trong Thành phố. Hiện nay quận có 10 phường:

+ Phường Tân Định có diện tích là 61,02ha, với dân số là 37.564 nhân khẩu, mật dộ dân số là 615 người/ha.

+ Phường Đa Kao có diện tích là 96ha, với dân số là 27.707 nhân khẩu, với mật độ dân số là 288 người/ha.

+ Phường Cầu Kho có diện tích là 32,49ha với dân số là 21.535 nhân khẩu, mật độ dân số là 666 người/ha.

+ Phường Bến Nghé có diện tích là 242ha, có dân số là 27.009 nhân khẩu với mật độ dân số là 95,5 người/ha.

+ Phường Bến Thành có diện tích là 0,92ha có dân số là 24.730 nhân khẩu, với mật độ dân số là 26.800 người/ha.

+ Phường Cô Giang có diện tích là 35,7ha có dân số là 24.242 nhân khẩu với mật độ dân số là 781,6 người/ha.

+ Phường Cầu Ông Lãnh có diện tích là 21,44ha có dân số là 7.577 nhân khẩu, với mật độ dân số là 754 người/ha.

+ Phường Nguyễn Thái Bình có diện tích là 48,78ha có dân số là 22.153 nhân khẩu với mật độ dân số là 462,3 người/ha.

+ Phường Phạm Ngũ Lão có diện tích là 51,68ha có dân số là 27.660 nhân khẩu, mật độ dân số là 522 người/ha.

+ Phường Nguyễn Cư Trinh có diện tích là 73,61ha, có dân số là 27.746 nhân khẩu với mật độ dân số là 357,1 người/ha.

Có thể nói, Quận 1 nằm ở vị trí chiến lược đặc biệt, nên Quận 1 là nơi hội tụ nhiều dân cư, dân tộc từ nhiều nơi đến; trong đó có cả dân Châu Âu, Châu Mỹ, Châu Á… tuy nhiên cộng đồng Việt vẫn chiếm tuyệt đại đa số.

Vài nét về văn hóa – giáo dục – xã hội.

Trong sự đa dạng của nền văn hóa của Thành phố Sài Gòn, thì văn hóa Quận 1 đóng một vai trò quan trọng, với những di sản văn hóa là điểm nổi bật nhất. Đó là những công trình kiến trúc, những công trình tôn giáo tín ngưỡng của nhiều cộng đồng dân cư tích hợp lại nơi đây. Địa bàn Quận 1 là nơi giao lưu gặp gỡ, sinh sống của nhiều cộng đồng dân cư. Nên từ lâu đã hình thành cho Quận 1 một sắc thái văn hóa rất riêng, khó lẫn lộn với một nơi nào khác. Trình độ chuyên môn và văn hóa của quận được xem là chiếm tỷ lệ cao so với các quận khác của Thành phố.

Nơi đây cũng là vùng đất gắn liền với lịch sử đấu tranh giành độc lập dân tộc kể từ khi người Pháp đặt chân lên Việt Nam. Gắn liền với những sự kiện trọng đại đó là những di tích cách mạng mang nhiều ý nghĩa, giá trị văn hóa cao. Gắn liền với những di tích là những lễ hội diển ra cũng rất phong phú đa dạng, là địa điểm thường xuyên tổ chức các lễ hội lớn của Thành phố…

Поисковая оптимизация сайта – это комплекс действий над web-порталом, которые направлены на его продвижение на первые строки в запросах Topodin, продвинуть только что созданную группу в социальной сети очень легко


Các bài viết khác

Đặc điểm các tông phái Phật giáo Nhật Bản

Đặc điểm các tông phái Phật giáo Nhật Bản

Chân ngôn chính là cái thể hiện chân lý tuyệt đối của vũ trụ, là lời dạy của đức Đại Nhật Như Lai, là giáo thuyết Tức Thân Thành Phật (thành Phật ngay nơi thân nầy). Chân Ngôn Tông cho rằng ngay trong đời hiện tại có thể thành Phật. Hằng ngày sáng tối siêng năng chỉnh trang bàn thờ Phật...

Nguồn gốc Phật giáo

Nguồn gốc Phật giáo

Đại Bồ-đề hội là một đoàn thể rất có thế lực trong công cuộc vận động phục hưng Phật giáo ở Ấn Độ hiện thời. Sáng lập vào năm 1891, chi bộ đều có đặt ở các chỗ như là Nữu-ước, Luân Đôn, v.v... Sự bố giáo hầu khắp Âu Mỹ. Rồi đến toàn Tích Lan Phật giáo đại hội...

Mạn đàm về chiếc bao lì xì và bàn tay của thiền sư Ma Tuyến

Mạn đàm về chiếc bao lì xì và bàn tay của thiền sư Ma Tuyến

Tập quán lì xì của người Việt chúng ta thực sự bắt nguồn từ một truyền thống lâu đời của Trung Quốc, và không nhất thiết là chỉ dành riêng cho trẻ con vào dịp Tết mà còn cho cả người lớn trong các dịp lễ lạc và giao tiếp xã hội quanh năm...

Bí ẩn 14 tháp cổ Chàm trên đất Tây Sơn – Bình Định

Bí ẩn 14 tháp cổ Chàm trên đất Tây Sơn – Bình Định Nằm ngay cửa ngõ thành phố Qui Nhơn là hai ngọn tháp đứng sừng sững kề nhau, dân gian gọi là tháp Đôi. Theo các tư liệu xưa còn ghi chép được, tháp Đôi là tháp Hưng Thạnh. Ngày 10/7/1980, tháp Đôi được trùng tu đầu tiên ở Bình Định và được các nhà nghiên cứu xếp vào loại di

Phong trào cải cách Phật giáo  của Đại sư Thái Hư (1890-1947) và sự ảnh hưởng của nó

Phong trào cải cách Phật giáo của Đại sư Thái Hư (1890-1947) và sự ảnh hưởng của nó

Sự hình thành và phát triển của mọi sự vật giống như một thân cây sinh trưởng trong rừng cây, vóc dáng của nó như thế nào đều tùy thuộc vào tự thân và hoàn cảnh chung quanh nó. Sự tồn tại và phát triển của Phật giáo cũng tùy thuộc vào 2 nhân tố tự thân và ngoại cảnh...

Video

Video Clip

Chân dung Tăng già

  • TT. Thích Viên Hoa (1963-2009) - Chùa Phước Long - thị trấn Phú Phong, huyện Tây Sơn, tỉnh Bình Định
  • Nguyễn triều Quốc sư húy Chơn Luận - Phước Huệ (1869-1945), Tổ khai sơn Chùa Phước Long - thị trấn Phú Phong, huyện Tây Sơn, tỉnh Bình Định
  • HT. Thích Mật Hạnh (1923-2015) - Chùa Tân An, Bình Định
  • HT. Thích Quảng Bửu (1944-2016) - Tu Viện Nguyên Thiều, Bình Định
  • HT. Thích Viên Tánh (1958-2018) - Chùa Tây Thiên, Tp. Nha Trang
  • TT. Thích Huyền Châu - Giám viện Viện Phật Học Bồ Đề Phật Quốc, Hoa Kỳ
  • HT. Thích Quảng Thạc (1925-1996), Chùa An Lạc, Sài gòn
  • HT. Thích Tâm Hoàn (1924-1981), Tổ đình Long Khánh, Qui Nhơn
  • HT. Thích Trí Hải (1876-1950), Chùa Bích Liên, Bình Định
  • Tổ sư Nguyên Thiều - Siêu Bạch (1648-1729), Khai sơn Tổ đình Thập Tháp, Bình Định
  • Thiền sư Thích Nhất Hạnh - Làng mai, Pháp quốc
  • HT. Thích Thiện Minh (1922-1978), Thiền viện Quảng Đức, Sài gòn
  • HT. Thích Thiện Hoa (1918-1973), Việt Nam Quốc Tự, Sài gòn
  • HT. Thích Thiện Hòa (1907-1978), Chùa Ấn Quang, Sài gòn
  • Bồ tát Thích Quảng Đức (1897-11 tháng 6 năm 1963) Vị pháp thiêu thân
  • HT. Thích Tịnh Khiết (1890-1973), Chùa Tường Vân, Huế
  • HT. Thích Phước Thành (1918-2013), Chùa Thiên Phước, Bình Định
  • HT. Thích Giác Nhiên (1878-1979), Chùa Thuyền Tôn, Huế
  • HT. Thích Đỗng Minh (1927-2005), Chùa Long Sơn, Nha Trang
  • HT. Thích Hành Trụ (1904-1984), Sài gòn
  • HT. Thích Viên Định, Tổ đình Thập Tháp, Bình Định
  • HT. Thích Huệ Chiếu (1898-1965) , Tổ đình Thập Tháp, Bình Định
  • HT. Thích Trí Hải (1906-1979) - Hà Nội
  • HT. Thích Đôn Hậu (1905-1992), Chùa Thiên Mụ, Huế
  • HT. Thích Huyền Quang (1920-2008), Tu Viện Nguyên Thiều, Bình Định
  • HT. Thích Kế Châu (1922-1996), Tổ đình Thập Tháp, Bình Định
  • HT. Thích Trí Diệu (1916-1982), Chùa Phước Long, Bình Định
  • Hoa sen tánh giác

Câu chuyện bỏ túi

Phật thành đạo

Phật thành đạo

Hãy giải thoát cho nhau thoát khỏi những ràng buộc của tham sân si, cố chấp và tà kiến; hãy mở ra cho nhau những buộc ràng vô lối, những qui ước phàm tục và hãy hiến tặng cho nhau những tự do căn bản và tối thiểu của tâm hồn...

xem các tin khác

Reference Material

Royal patronage of Buddhism during the time of Buddha

Royal patronage of Buddhism during the time of Buddha

Active patronage from different royal houses was a major contributing factor to the growth of Sangha, its missionary activities and successful spread of Buddhism. Admiration for Buddha was obvious when kings and rulers made their claims on his relics after his demise...

xem các tin khác

Góp nhặt lời vàng

Lời vàng của Tổ Qui Sơn

Lời vàng của Tổ Qui Sơn

Nếu mình chưa phải là bậc thượng lưu, vượt thắng bên kia bờ giác thì hãy để tâm nơi giáo pháp, ôn tầm kinh điển, rút ra nghĩa lý tinh hoa, truyền bá tuyên dương, tiếp dẫn hậu lai, đó là cách trả ơn cho Phật tổ...

xem các tin khác

Ẩm thực Phật giáo

Chè trôi nước ngũ sắc

Chè trôi nước ngũ sắc

Đậu xanh ngâm nước vài tiếng cho nở mềm. Sau đó đãi sạch rồi cho vào nồi, đổ nước sâm sấp mặt đậu. Cho nồi đậu lên bếp, đun nhỏ lửa cho đậu chín bở và cạn hết nước...

xem các tin khác

Lượt truy cập

3381188